Қидириш   

Мақолаларни саралаш: санаси | машҳурлиги | кўрилганлиги | шарҳлари | алифбо
07 сентябрь 2017,   кўрилган: 49

Тўғри  овқатланиш  саломатлик омилиОвқатланиш ва овқатлар бу тирикликни, ҳаётни таъминловчи энг асосий талаб. Чунки ҳар қандай жонзот танасидаги ҳаётий жараёнлар – тириклик, ҳаракат, ўсиб-улғайиш ва ниҳоят, саломатлигининг даражаси овқатликлар ҳамда овқатланиш ҳисобига бўлади. Инсон аввало организми ва саломатлиги учун зарур бўлган қандай овқатлардан истеъмол қилиш кераклигини билиши керак. “Кўп овқат еган киши овқатни эмас, овқат уни ейди” деган мақолда чуқур маъно бор.
Истеъмол қилинаётган озиқ-овқат маҳсулотлари инсоннинг жинси, ёши ва унинг иш фаолиятига, ҳамда йил фаслига мос бўлиши лозим. Агар бир суткада уч маҳал овқатлансак, нонушта умумий овқатланиш миқдорининг 25-30 фоизини, тушлик 40-50 фоизини ва кечки овқат эса қолган фоизини ташкил этиши керак. Ўз саломатлигини ўйлайдиганлар тўғри овқатланиш маданиятини ўзлаштирган бўлишлари, яъни оқсил, ёғ, углевод, витамин, минерал моддалар ва сувнинг организм учун аҳамиятини билишлари зарур.
Биз оқсилларсиз яшай олмаймиз, чунки улар ҳужайраларнинг асосини ташкил этади. Организмнинг оқсил моддаларга бўлган эҳтиёжини асосан гўшт, балиқ, тухум, сут, дукаклилар – ловия, мош ҳисобига қондирилади. Овқат рационидаги оқсилнинг 60 фоизи ҳайвон оқсиллари ҳисобига қондирилиши керак. Оқсил моддаларнинг етишмаслиги жиддий касалликларга олиб келади.
Ёғ маҳсулотлари организм учун қувват манбаи бўлиб ҳисобланади. Улар 2 хил бўлади: ҳайвон ёғлари, ўсимлик ёғлари. Ўсимлик ёғлари таркибида холестерин бўлмайди, шунинг учун енгил ҳазм бўлади. Ҳайвон ёғлари таркибида юқори даражада холестрин моддаси бўлади. Углеводлар энергиянинг асосий манбаи. Углеводга бўлган талаб қишлоқ ҳўжалик маҳсулотлари – ун, ёрма, картошка ҳисобига қопланади. Одам овқатида углевод етишмаса, жисмоний ва ақлий меҳнат қобилияти пасаяди, қонда чала оксидланган моддалар тўпланади. Ортиқча углевод ёғга айланади. Озиқ-овқат рационида витаминларнинг бўлиши жуда зарур. Улар нормал ҳаёт фаолиятини таъминлайди, организмда етишмаса ёки ортиқча бўлса, ферментлар тизими ва моддалар алмашуви бузилади. Витаминлар қаторида минерал тузлар, микроэлементларнинг ҳам аҳамияти катта. Минерал тузлар тўқима, тўқима суюқлиги, қон, плазма ва суякларнинг таркибий қисмини ташкил этади. Сув инсон организмининг 70 фоизини ташкил этади. Организмнинг ҳаёт кечиришида, физиологик жараёнларнинг муътадил кечишида сув ҳал қилилувчи роль ўйнайди. Сувсиз овқат ҳазм қилиш ҳам, ҳужайралардаги моддалар алмашинуви ҳам бўлмайди. Шу боисдан организм учун зарур миқдорда сувнинг истеъмол қилиниши инсон саломатлигини сақлашнинг асосий шартларидан ҳисобланади.
Тўғри овқатланиш инсоннинг ҳаёт фаолияти, меъёрий ўсиши ва ривожланишини таъминлайдиган, унинг саломатлигини мустаҳкамлайдиган ҳамда касалликларни олдини олишда ёрдам берадиган асосий омилдир!
Бўлими : Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
06 сентябрь 2017,   кўрилган: 92

Грипп касаллигини оёқда ўтказманг, унинг асоратлари ҳаёт учун хавфлиГрипп – энг тез тарқаладиган ўткир юқумли касаллик бўлиб, дунёнинг деярли барча мамлакатларида учрайди. Бу хасталик учун мавсумийлик хос бўлиб, асосан куз ва қиш ойларида кузатилади. Касаллик кўрсаткичларининг мавсумий кўтарилиши йилнинг ноябрь-март ойларига тўғри келади.
Ушбу вируснинг А, В ва С турлари мавжуд. Касаллик манбаи фақат бемор одам ҳисобланади. Вирус атрофдаги соғлом одамларга асосан ҳаво-томчи йўли билан бемор аксирганда, йўталганда, гаплашганда тез юқади. Бу дарднинг биринчи белгилари пайдо бўлгунга қадар, бир неча соатдан 3 кунгача вақт ўтади ва у тўсатдан, ўткир бошланади.

Эмлашдан олдин барча эмланувчилар тиббий кўрикдан ўтишлари шарт. Тиббиёт ходими томонидан рухсат берилгандагина эмланиш керак.

Грипп касаллигига барча ёшдагилар мойил бўлади. Айниқса, заиф, яъни иммун тизими паст бўлган болалар, кекса ёшдаги кишилар, ҳомиладор аёллар ҳамда сурункали хасталиклар билан оғриганларда беморлик тез ривожланади ва оғир кечади.
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
07 июль 2017,   кўрилган: 130

Эҳтиётсизлик хасталикка йўл очадиИнсон организмида касаллик келтириб чиқарувчи микроорганизмлар ёки улар ишлаб чиқарадиган турли токсин (заҳар)лар, зарарли кимёвий моддалар ва заҳарли ўсимликларнинг тушиши натижасида келиб чиқувчи салбий ҳолат овқатдан заҳарланиш деб юритилади.
Овқатдан заҳарланиш бир ёки бир неча нафар инсонларда қайд этилади. Кўпчиликнинг заҳарланиши овқатдан гуруҳли заҳарланиш деб аталади. Бундай салбий ҳолатларнинг келиб чиқишига бир нечта омиллар сабаб бўлиши мумкин. Жумладан:

Яхши сақланмаган ва узоқ муддат туриб қолган овқатларни истеъмол қилиш, хавфсизлиги кафолатланмаган озиқ-овқат маҳсулотларини тановул этиш, уй шароитида тайёрланган консерва маҳсулотларидан заҳарланиш, кўча-кўйда ва белгиланмаган жойларда сотилаётган озиқ-овқатлар, яхна ичимликлар, қандолат маҳсулотлари ва музқаймоқларни еб-ичиш, узоқ муддат қуёш нурида туриб қолган, музлатгичда сақланмаган тайёр егуликлар ва ичимликларни истеъмол қилиш, яроқлилик муддати ўтган озиқ-овқат маҳсулотларини истеъмол қилиш, ҳўл мевалар ва қовун-тарвузларнинг сиртини ҳам яхши ювмасдан уларни истеъмол қилиш, 3 ёшгача бўлган болаларга бериладиган қўшимча овқатларни тайёрлаш жараёнида санитария-гигиена қоидалари ҳамда уларни сақлаш шароитларига эътибор қилмаслик ва ҳакозолар.
Овқатдан заҳарланган беморларда умумий ҳолсизлик, кўнгил айниши, қайт қилиш, қорин соҳасида оғриқ, иштаҳасизлик, ич кетиши каби салбий ҳолатлар кузатилади. Касалликнинг келиб чиқишига қараб ўзига хос клиник белгилар пайдо бўлиши мумкин. Ушбу белгилар пайдо бўлганда бемор дарҳол шифокорга мурожаат қилиши зарур. Акс ҳолда у ўз билганича ва нотўғри даволанса, антибиотикларни пала-партиш ичса ёки ўз вақтида даво чоралари кўрилмаслиги оқибатида хаста кишида дарднинг оғир асоратлари ҳаттоки, ўлим ҳолатлари кузатилиши мумкин.
Овқатдан заҳарланишларнинг олдини олишда кундалик соғлом турмуш тарзига риоя қилиш дардманд кишининг истеъмол қилаётган таомларига эътиборли бўлиш айниқса, унинг шахсий гигиена қоидаларига амал қилиши муҳим аҳамиятга эга. Иссиқ кунларда сувни албатта қайнатилган ҳолда ичиш керак.
Кўп йиллик кузатишлар натижаларига эътибор қаратадиган бўлсак, овқатдан заҳарланишларга асосан уй шароитида тайёрланган консервалар, санитария-гигиена қоидаларига риоя этмаган ҳолда ишлаб чиқарилган озиқ-овқат маҳсулотлари, салатлар, таомлар, кўча-кўйларда белгиланмаган жойларда сотилаётган озиқ-овқатлар, уйда туриб қолган овқатларни истеъмол қилиш каби салбий ҳолатлар сабаб бўлмоқда.
Ушбу тавсияларга қатъий амал қилсангиз овқатдан заҳарланишдан ўзингизни асраган бўласиз ҳамда оила аъзоларингизнинг саломатлигини мустаҳкамлашда ўз ҳиссангизни ҳам қўшасиз дея умид қиламиз.
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
07 июль 2017,   кўрилган: 140

Овқатланиш рационига киритилиши керак бўлган 8 та ичимликҚуйида келтириладиган ичимликларнинг ҳар бири ўзига хос фойдали ва шифобахш хусусиятларга эга бўлиб, улар бир-бирининг ўрнини боса олмайди, шу туфайли овқатланиш рационингиздан уларнинг ҳар бири учун алоҳида жой ажратинг.
Кўк чой
Кўп миқдордаги флавоноидлар, полифеноллар ва антиоксидантлар туфайли кўк чой эркин радикалларни нейтраллаштиради, суякларни мустаҳкамлайди, юрак ва қон-томир касалликларидан ҳимоя қилади ва саратон юзага келиши хавфини камайтиради.
Ялпизли чой
Ушбу ичимлик овқат ҳазм бўлишини нормаллаштиради ва енгиллаштиради. Бунинг устига, ялпиз спазмага қарши таъсирга эга, яъни мускуллардаги оғриқлардан халос этади.
Ёғсиз сут
Сут узоқ вақт давомида иштаҳани “жиловлаб” тура олади, бу ортиқча вазнга қарши курашда жуда қўл келади. Унда мураккаб углеводлар, оқсиллар, кальций ва D витамини бор. Ёғлилик даражаси 1 фоиз бўлган сут энг фойдалисидир.
Соя ўсимлиги сути
У қондаги “ёмон” холестерин миқдорини пасайтириши ҳисобига юрак ва қон-томир касалликлари ривожланиши олдини олади. Бироқ сигир сутини тўлиқ соя сути билан алмаштириб бўлмайди, чунки бу кальций ҳамда А ва D витаминлари етишмаслигига сабаб бўлади.
Қайноқ шоколад ёки какао
Ушбу ичимликлар организмда кайфиятни кўтарувчи серотонин гормони ишлаб чиқарилишига туртки беради. Шунингдек, қайноқ шоколад ва какао юрак ва қон-томир касалликлари юзага келишига тўсқинлик қилади. Уларнинг таркибига кирувчи полифеноллар эса ҳужайраларни эркин радикаллар таъсиридан ҳимоя қилади.
Помидор шарбати (тузсиз)
Помитор шарбатидаги ликопен ўпка, ошқозон, ичаклар, жигар, сут безлари, бачадон бўйни каби органлар учун онкологик касалликлар профилактикаси сифатида хизмат қилади. Бундан ташқари, ликопен юрак ва қон-томир касалликлари юзага келиши хавфини камайтиради.
Клюква шарбати
Ушбу ичимликнинг фойдаси ҳақида олимлар жуда кўп гапирган. У овқат ҳазм қилиш ва сийдик чиқариш тизимини инфекциялардан ҳимоя қилади. Шунингдек, клюква шарбати милклар касалликлари олдини олади ва қондаги “ёмон” холестерин миқдорини камайтиради.
Апельсин шарбати
С витаминининг мўллиги иммунитетни оширади, бу эса кўплаб касалликлар, шу жумладан, катаракта ва саратондан ҳимоя қилади. Шифокорлар апельсин шарбатини ҳомиладорлик даврида ҳам ичишни маслаҳат беради, чунки унинг таркибидаги фолий кислотаси ҳомила ривожланишидаги камчиликларни бартараф этади.
Бўлими : Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
01 май 2017,   кўрилган: 232

Фарзандингиз соғлиги учун бефарқ бўлмасангиз, буни ўқиб чиқингКўпчилик ота-она, бувилар болаларнинг кундузи ухлашига йўл қўймайди. Майли, ухламаса ухламасин, дейишади. Болалар боғчасида эса мажбурлаб ухлатишади.

Педиатрлар ва болалар невропатологлари 5-6 яшар бола кундузи камида 1,5-2 соат ухлаши шарт, деган фикрни айтадилар. Бола қанчалик ёш бўлса, унда уйқуга бўлган эҳтиёж шунчалик кучли бўлади. Янги туғилган чақалоқ бир кунда 19 соат, 3-5 ойлик 17 соат, олти ойлик 15 соат, 9-12 ойлик 13 соат, 2-3 яшар 12,5 соат, 4-5 яшар 11,5 соат, 6 яшар бола 10 соат ухлаши керак.

Бу боланинг соғлом ўсиши учун табиатнинг ўзи белгилаб қўйган заруриятдир. Бола ёруғ дунёга келган заҳоти кун билан тунни ажрата олмайди, у бир суткада 4 мартадан 11 мартагача ухлайди. 1,5 яшар бўлганда ҳар 4,5 соатда 1,5-2 соат ухлатилади. 3 ёшга тўлгунча 2,5-3 соат, 4-6 ёшгача 1,5-2 соат ухлайди. Фақат 7 ёшга бориб, бола организми тунги уйқуга мослашади.

7 яшар бола кечаси яхши ухламаган бўлса, мактабда толиқса, шамоллаган ёки ҳоли қуриган бўлса, уни кундузи ухлатиш керак. Шунда қуввати тезроқ асли ҳолига келади. Демак, бола кундузи, албатта, ором олгани маъқул. Чунки бола кундузи ухлаганида организмдаги энг муҳим бўлган уйқу ва тетиклик биоритмларни табиатнинг ўзи бир маромда ишлатади. Бола кундузи ухламаса, биоритмлар уйғун бўлмай қолади. Натижада бола жаҳлдор бўлиб, тез толиқади, асабий-руҳий ва жисмоний ривожланиши секинлашади, яхши ўсмайди, иммунитети пасайиб кетади, тез-тез шамоллайдиган бўлиб қолади. Ахир болалар инфекциялари жуда тез юқади. ДАВОМИНИ УҚИНГ
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
01 май 2017,   кўрилган: 194

Маҳсулотларнинг сақлаш муддатиТез бузиладиган маҳсулотларнинг совутгичда сақланиш муддатидан хабардормисиз? Унда танишинг.
Пишлоқ маҳсулоти – 7-10 кун
Табиий йогурт – 2 кунгача
Сут – 7 кунгача
Колбаса – 24 соатдан бошлаб ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган муддатгача
Гўштли қийма – 12 соат
Торт ва ширинликлар –18 соатдан (кремли бўлса), 3 кунгача (кремсиз)
Яримтайёр гўшт маҳсулотлар – 48 соат
Яримтайёр парранда гўштидан тайёрланган маҳсулотлар – 48 соат
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
23 март 2017,   кўрилган: 197

Касалликларнинг 40 фоизи асабданСарлавҳадаги назария аввалдан бор, аммо олимлар бугун уни илмий йўл билан тасдиқлади.

Ҳаяжонланиш ва руҳий сиқилиш гормонал аҳволни ўзгартиради, бундан эса турли касалликлар келиб чиқади. Қайғуга чўкиш натижасида серотонин ва допамин миқдори камаяди. Шунда одам ширинлик егиси келади, бунинг натижасида вазн ортиши ёки ошқозон-ичак йўллари хасталиклари юзага келади. Бошқа ҳолатда қайғу организмда жараёнлар секинлашуви ва иштаҳанинг пасайишига олиб келади.

Ғазаб кортизол ва адреналин даражасини оширади. Бу гормонлар кам дозада фойдали бўлса-да, кучли стрессда организмни зарарлайди. Юрак уриши тезлашади ва қон-томир тизимига ёмон таъсир кўрсатади.

Қоннинг қуюлиши ва юракнинг тезлашиб уриши гипертоник касалликларни келтириб чиқаради.

Олимлар ҳиссиётларни мўътадиллаштириш лозимлигини таъкидлайди. Аммо ўз ҳиссиётларини батамом тўсиш акс таъсир кўрсатади ва аҳволни ёмонлаштиради. Танадаги кучланишни йўқотиш учун шифобахш ўт-ўланлардан тайёрланган чой ичиш ёки нафас олиш машқларини бажариш керак.
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
24 февраль 2017,   кўрилган: 274

Эрталаб ўз вақтида уйғониш учун 7 сабабЭрталаб уйғониш кўпчилик учун қийинчилик туғдиради. Айниқса кеч тургач, ўқиш ёҳуд ишга шошилиш асаб бузарликларга сабаб бўлади. Эрта тонгдан уйғониб, яхши кайфият билан кунни бошлаганга нима етсин!

1.Вақтли туриш учун сабаб изланг.
Уйқуга ётишдан олдин эртанги кун режасини тузиб олинг, энг мураккаб ишларни тонгга режалаштиринг. Шунда кун давомида ўзингизни енгил ва хотиржам сезасиз. Тонг иш кунини бошлаш учун энг қулай пайт эканини унутманг.
2.“Яна 10 дақиқа” ҳақида унутинг.
Будильник жиринглаши билан уйғонишга одатланинг. Сиз бу орқали кўп нарсани қўлга киритасиз. Оддий мисол: шошмасдан нонушта қилишингиз, ойна олдида ўзингизга етарли даражада оро беришингиз учун 10 дақиқанинг қадри олтинга тенг эканини англайсиз.
3.Уйқу вақтини меъёрлаштиринг.
Ухлашга ётиш ва уйғониш бир бири билан ўта алоқадор ҳодисалар эканидан хабардорсиз. Шундай экан уни меъёрлаштиринг. Уйқу давомийлиги 6-8 соатдан кам бўлмаслиги мақсадга мувофиқ саналади.
4.Белгиланган мундаттан бироз олдин уйғондингиз.
Дейлик будильник соат 6:00 да жиринглаши керак эди, сиз соат 5: 50да уйғониб кетдингиз. Бу сиз учун “жуда ачинарли” бўлсада уйғонинг! Бу орқали сиз ўзингиз учун 10 дақиқа тежаб қоласиз.
5.Деразани очинг.
Агар ҳаво илиқ бўлса, уйғонгач ойнани очиб, ўпкангиз тўлгунича нафас олинг. Шунда дунё кўзингизга ранг-баранг бўлиб кўринади.
6.Тонги сайр.
Инсон организми учун жуда фойдали. Бу юзларни тиниқлаштириб, юракни соғлом қилади.
7.Бир стакан сув ичинг.
Эрталаб ичилган бир стакан сув жуда фойдалидир. Айниқса, сув ичига лимон бўлаги ёки чой қошиғида солинган асал сизни қайта уйқуга ётишга йўл қўймайди.
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
23 октябрь 2016,   кўрилган: 464

Доривор гиёҳлар аслида қандай қўлланади?Доривор ўтларнинг албатта янги тайёрланганларини ишлатинг. Хом ашё ўз фойдали хусусиятларини сақлаши учун у 12 ой (барглар, гуллар, пояси) ёки 3 йилдан (илдизлари) узоқ вақт ушланмаслиги лозим. Ўсимликларни матодан тикилган қопчалар, шиша идишлар ёки қоғоз пакетчаларда сақлаш зарур.

2. Доривор ўсимликлардан дамлама тайёрлаётганда, ундаги йўриқномага албатта қаранг. Уни кўп қилиб, ёки чамалаб солиш ярамайди. Шундагина бу дамламаларнинг шифобахш таъсирини сезасиз. Илк бор ичаётган дамламани иложи борича бошланишига кам миқдорда татиб кўринг, организмнинг унга бўлган таъсирини кузатинг. Агар ҳаммаси яхши бўлса, кейин дозани белгиланган даражагача кўтариш мумкин.

3. Фиточой ва турли гиёҳли дамламалар ҳам дори бўлиб, уларни шунчаки чанқаганда ичиладиган суюқлик деб қабул қилмаслик даркор. Шу боис кун давомида унинг бир стакандан ошиғини ичиш кўплик қилади. Дарвоқе, гиёҳларни бир ойдан кейин алмаштирган маъқул, акс ҳолда организм унга кўникиб, фойдали таъсири ҳам камаяди.

4. Гиёҳнинг фойдали жиҳатлари камаймаслигининг энг мақбул йўли бу – қайноқ сув ўрнига сал иссиқроғини солишдир. У бир-икки соат тургач, фойдали ичимлик тайёр бўлади.

Қадимги табиблар ўсимликлар, гиёҳлар ёрдами билан даволаб бўлмайдиган касалликнинг ўзи йўқ, деб ҳисоблашган. Дарҳақиқат, гиёҳлар жуда шифобахшдир. Бироқ агар сиз уни тайёрлаш, истеъмол қилиш, сақлашда керакли шартларга амал қилсангизгина бундан бирон наф бўлади. Акс ҳолда… Лекин ундан ҳам олдин, сиз албатта шифокор билан маслаҳатлашиб олганингиз маъқул.
Бўлими : Янгиликлар / Шифокор маслаҳати   |   info  |   :
20 август 2015,   кўрилган: 593

Зарарли одат!Кўпчилик бир вақтнинг ўзида ҳам овқатланади, ҳам телевизор томоша қилади, журнал ўқийди ёки компьютер ўйинларини ўйнайди. Бундай ҳолатда еган овқатингизнинг таъмини ҳам сезмайсиз, ундан қониқиш ҳиссини ҳосил ҳам қилмайсиз. Бундай машғулотларни бир вақтда бажариш зарарли одатга олиб келиши турган гап: компьютер, китоб ёки телевизорга ўтирган заҳотингиз дарров нимадир егингиз келиб қолади.
Борди-ю, сизда ҳам бу зарарли одат бўлса, ундан тезроқ қутулиш йўлларини ахтаринг! Телевизор кўришни, китоб ўқишни бошқа вақтга ҳам қолдирсангиз бўлади. Лекин зинҳор улар билан бир вақтда овқатлана кўрманг. Акс ҳолда семириш деган балога йўлиқмаслигингизга ҳеч ким кафолат бермайди.
Бўлими : Шифокор маслаҳати   |   info  |   :